Update(s) wet DBA -de actuele stand van zaken-

Wet DBA

De problemen zijn bekend bij de staatssecretaris.

Hoe hangt de vlag erbij?

Update 5-3-2018

De opschorting van de handhaving van de Wet deregulering arbeidsrelaties wordt verlengd tot 1 januari 2020. Wel wordt de handhaving in geval van kwaadwillenden vanaf 1 juli dit jaar iets verruimd.

In onze vorige update kondigden wij aan dat de handhaving van de Wet DBA werd opgeschort tot 1 juli 2018. Een eventueel vervolg op de vraag hoe verder zou moeten worden gegaan met de Wet DBA werd daarbij overgelaten aan het nieuwe kabinet. In het regeerakkoord werden de contouren voor een vervanging van de Wet DBA geschetst en uit een brief aan de Tweede Kamer werd duidelijk dat die maatregelen niet eerder dan 1 januari 2020 in werking zouden kunnen treden.

Nog veel te doen

De beoogde maatregelen uit het regeerakkoord vergen volgens de beleidsmakers aanpassingen in het arbeidsrecht, het fiscale recht en het sociale zekerheidsrecht. Ook heeft het vergaande implicaties voor de uitvoering en handhaving door onder andere de Belastingdienst en het UWV. Gezien die complexiteit wilt de wetgever maximale zorgvuldigheid betrachten. Ook zal belanghebbenden in de markt betrekken bij de uitwerking. De praktijk zal uitwijzen of dit de “coachende rol” is die men zich bij de invoering van de Wet DBA voorstelde, of dat de wetgever zelf dringend om hulp zit verlegen. Verwachting is dat er voor de zomer een voortgangsverslag naar de Kamer wordt gestuurd.

Uitbreiding begrip kwaadwillenden

De handhaving van de Wet DBA zal verder worden opgeschort tot 1 januari 2020. Tot 1 juli 2018 wordt alleen opgetreden bij de ernstigste gevallen van kwaadwillenden, dat nu wordt omschreven als kwaadwillenden die opereren in een context van opzet, fraude of zwendel, waarbij sprake is van listigheid, valsheid of samenspanning en situaties die leiden tot ernstige concurrentievervalsing, economische of maatschappelijke ontwrichting of waarin het risico aanwezig is van uitbuiting. Vanaf 1 juli 2018 word dit begrip nog uitgebreid naar kwaadwillenden die opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan. De Belastingdienst zal dan handhavend optreden als voldaan wordt aan de volgende drie criteria:

  1. er is sprake van een (fictieve) dienstbetrekking;
  2. er is sprake van evidente schijnzelfstandigheid;
  3. er is sprake van opzettelijke schijnzelfstandigheid.

Of de omschrijving van de kwaadwillende zoals de Belastingdienst dit ziet houdbaar is in de handhaving is nog maar de vraag. De tijd zal het uitwijzen.

We wachten in spanning af op de volgende rond, ergens deze zomer.

Jeroen Goedbloed
5 maart 2018

Update 23-10-2017

Nadat eerder de handhaving van de wet Deregulering Arbeidsrelaties (hierna: wet DBA)  voor 6 extra maanden werd opgeschort, kwam er met het nieuwe regeerakkoord het nieuws dat de wet DBA alweer vervangen zal worden. Goed nieuws, maar het is nog onduidelijk of het beter gaat worden.

Nieuwe wet
De nieuwe wet moet de inhuurder van echte zelfstandigen zekerheid bieden dat er geen sprake is van een dienstbetrekking. Daarnaast moet het ook de schijnzelfstandigheid aan de onderkant van de zzp-markt voorkomen.  het regeerakkoord vermeld:

  • Voor zzp’ers is altijd sprake van een arbeidsovereenkomst bij een laag tarief in combinatie met een langere duur (dan drie maanden) van de overeenkomst, of een laag tarief in combinatie met het verrichten van reguliere bedrijfsactiviteiten. Er wordt één tarief gekozen om voor de gehele markt de onderkant af te bakenen. Dit lage tarief is nog niet vastgesteld maar zal vermoedelijk liggen tussen de € 15 en € 18 per uur.
  • Een opt-out mogelijkheid voor de loonheffing en de werknemersverzekeringen bij een hoog tarief (waarschijnlijk boven de € 75) in combinatie met een kortere duur van de overeenkomst (korter dan een jaar) of een hoog tarief in combinatie met het niet verrichten van reguliere bedrijfsactiviteiten.
  • Voor zelfstandigen boven het lage tarief wordt met een opdrachtgeversverklaring  vooraf duidelijkheid en zekerheid gegeven bij de inhuur van zelfstandig ondernemers.
  • Het begrip gezagsverhouding wordt verduidelijk (bijvoorbeeld wat nu precies onder gezag verstaat. De gezagsverhouding zal voortaan meer getoetst worden op basis van feitelijke omstandigheden dan op basis van formele omstandigheden. Ik zie er een soort terugkeer van die goede oude VAR-verklaring in.
  • Er wordt verkend of en hoe zelfstandig ondernemerschap via de invoering van een ondernemersovereenkomst een eigen plek zou kunnen krijgen in het Burgerlijk Wetboek.
  • Een gewenningsperiode (bleek voor de wet DBA ook niet de oplossing…..). Na invoering van de nieuwe wetgeving geldt maximaal een jaar een terughoudend handhavingsbeleid (bijvoorbeeld geen boetes na eerste controle, waarin de Belastingdienst een coachende rol heeft en partijen helpt bij de toepassing van de nieuwe wetgeving (net zoals bij de wet DBA dus al eens werd geschreven).

Daarmee lijkt het een beetje een tussenvariant te gaan worden tussen de oude VAR-verklaring en de wet DBA. Of dit alle problemen gaat oplossen is maar de vraag en ik vermoed zelf van niet. Als er duidelijke uurtarieven worden genoemd dan ligt ook daar misbruik op de loer. Iemand die bijvoorbeeld € 17,99 verdient is een schijnzelfstandige, maar iemand die € 18,01 per uur verdient zou dat niet zijn?

En wat nu?
Er is op moment slechts sprake van een voornemen van de nieuwe regering. Er ligt dus nog geen concreet wetsvoorstel aan ten grondslag. Hoe de regeling er in de toekomst precies uit komt te zien zal dus nog onduidelijk blijven en de uiteindelijke regeling kan dus weer afwijken van hetgeen hierboven is aangekondigd. Zolang de wet DBA niet is ingetrokken blijft deze dus wel nog geldig, zij het met dien verstande dat het versoepelde handhavingsbeleid nog voor 6 maanden extra wordt voortgezet. Dit kan nog wel eens langer gaan duren als de invoering van de nieuwe regeling niet voortvarend wordt opgestart. Daarmee is er voor ondernemers dus niet meer duidelijkheid gekomen. Het blijft (lang?) wachten op nieuwe regels en in de tussentijd heb je dus nog steeds met de wet DBA te maken.

Hiermee zijn we weer up to date op het gebied van de wet DBA. Het originele artikel van 14 januari 2017 tref je hieronder aan.

Jeroen Goedbloed, 23 oktober 2017.

De ingevoerde wet DBA die alweer vervangen zal gaan worden.

Onlangs berichtte Staatssecretaris Wiebes van Financiën aan de Tweede Kamer dat hij besloten heeft om de handhaving van de wet Deregulering Arbeidsrelaties (hierna: wet DBA) op te schorten tot 1 januari 2018. De wet heeft tot doel om schijnzelfstandigheid (en lagere belastingopbrengsten) te voorkomen. Let op, de wet blijft gelden, enkel de handhaving wordt opgeschort.

Aanleiding tot het opschorten van de handhaving zijn de grote onzekerheden en vele zorgen waarin ondernemers verkeren sinds de wet werd ingevoerd. Dat is –als je kijkt naar het doel van de wet-, namelijk schijnzelfstandigheid voorkomen, best raar. En dus wordt in 2017 alles nog eens opnieuw bekeken.

Voorgeschiedenis wet DBA

De voorloper van de wet DBA (de zogenaamde VAR-verklaring) bood een stukje rechtszekerheid aan zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer als het ging om eventuele naheffingen.

Oftewel, bij het aangaan van een opdracht waarvoor een Var-verklaring was afgegeven, had de opdrachtgever de zekerheid dat er geen sprake zou zijn van een dienstbetrekking. De opdrachtgever hoefde geen loonbelasting of premies volksverzekeringen in te houden. Er ontstond er tussen partijen een duidelijk kader.

Minder zekerheid onder de wet DBA

Onder de wet DBA is dat stukje rechtszekerheid vervallen. De opdrachtgever die een opdracht verstrekt aan een zelfstandige kan namelijk worden aangeslagen voor loonbelastingen en sociale premies. Dat gebeurt indien de Belastingdienst zich achteraf op het standpunt stelt dat sprake was van een dienstbetrekking. Om toch een stukje “zekerheid” te geven bied de Belastingdienst op haar website modelovereenkomsten aan die niet leiden tot schijnzelfstandigheid (en dus ook niet tot een dienstbetrekking). Nadeel van deze overeenkomsten is dat ze erg nauw zijn uitgelegd en praktisch moeilijk uitvoerbaar zijn. Ook vervalt de geboden “zekerheid” vervalt de feitelijke uitvoering van werkzaamheid afwijkt van de overeenkomst. Ook een modelovereenkomst biedt dus nog teveel onzekerheden. En dan wordt het lastig zaken doen. De schatting is dat zo’n één miljoen zzp-ers en betrokken opdrachtgevers worden geraakt door onzekerheid.

Wet DBA

De problemen zijn bekend bij de staatssecretaris.

Staatssecretaris erkent de problemen en treft maatregelen

De Staatssecretaris erkent dat de onzekerheden er toe leiden dat ook echte zelfstandigen niet meer worden ingehuurd. De opdrachtgever is simpelweg te angstig voor naheffingen en boetes. En daarmee constateert hij terecht dat er iets niet goed gaat. Om tijd en ruimte te creëren en een deel van de onrust weg te nemen heeft de Staatssecretaris dan ook besloten om de handhaving van de wet DBA op te schorten tot 1 januari 2018. Dat geldt echter niet voor “evident kwaadwillenden”. In de tussentijd gaat men proberen om de knelpunten weg te werken. Wat betekent dit voor de praktijk?

Gevolgen voor de praktijk

Het opschorten van de handhaving tot 1 januari 2018 heeft voor zzp-ers en opdrachtgevers tot gevolg dat er geen boetes en naheffingen zullen worden opgelegd. Wel kan er mogelijk controle blijven plaatsvinden. Dat geeft ondernemers de zekerheid dat zij in 2017 wel zaken kunnen blijven doen. Medio 2017 wordt bekeken of de handhaving aangepast kan worden (dus wel naheffen en boetes) of dat de termijn verder wordt verlengd.

Coachende rol belastingdienst

De belastingdienst zal in 2017 een meer coachende rol gaan vervullen. Door aanwijzingen en richtlijnen te geven bij controles kan de Belastingdienst in de praktijk beter duidelijk maken wat kan en wat niet kan. Het is afwachten hoe dat in de praktijk zal uitpakken. We gaan het voor u in de gaten houden.

Modelovereenkomsten

De wet DBA blijft dus wel gelden en ook de modelovereenkomsten blijven beschikbaar. De Belastingdienst zal actief blijven in het uitbreiden van de modelovereenkomsten op de website. Doel is om de overeenkomsten duidelijker te krijgen en ook om duidelijker aan te geven wanneer een overeenkomst bijvoorbeeld niet nodig is. Mijn collega Maurice schreef eerder al eens een blog over de modelovereenkomsten en hoe hiermee om te gaan in de praktijk. Zijn verhaal vindt je hier. De modelovereenkomsten zelf vind je hier.

Evident kwaadwillenden, wat zijn dat?

De staatssecretaris maakte bij zijn besluit een voorbehoud voor “evident kwaadwillenden”. Inmiddels is ook bekend hoe dit begrip moet worden uitgelegd. Het betreft met name aanpak van oneerlijke concurrenten. Kwaadwillende opdrachtgevers en opdrachtnemers die opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan terwijl hij weet –of had kunnen weten- dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking. De kwaadwillende behaalt met dit handelen een oneigenlijk financieel voordeel en/of tast het speelveld op een oneerlijke manier aan. Gewezen wordt op situaties als opzet, fraude, zwendel, uitbuiting met elementen als listigheid, valsheid of samenspanning.

Een omschrijving die ruim kan worden geïnterpreteerd. Hoewel het volgens de Staatssecretaris zou gaan om uitzonderlijke gevallen, kunnen wij ons voorstellen dat dit voorbehoud in 2017 nog best wel eens populair kan worden bij de Belastingdienst.

De vraag is dan ook gelijk of de opschorting tot 1 januari 2018 wel het gewenste effect gaat geven.

Aandachtspunten 

Opdrachtnemer

Houdt er als opdrachtnemer rekening mee dat de toets of iemand ondernemer is voor de inkomstenbelasting (en dus aanspraak kan maken op de ondernemersaftrek, zoals bijvoorbeeld zelfstandigenaftrek) losstaat van het feit of er vanuit de werkgever wel/geen dienstbetrekking is. Met andere woorden: Een voor de wet dba goedgekeurde arbeidsrelatie betekent niet automatisch dat de opdrachtnemer ook daadwerkelijk een ondernemer is. Twijfelt u over uw positie als opdrachtnemer? Wij helpen u graag verder.

Opdrachtgever

Nu veel van de onzekerheid rond de wet DBA niet is weggenomen, blijft het als opdrachtgever voorzichtig handelen. Bij elke nieuwe arbeidsrelatie zal opnieuw getoetst moeten worden. Is er sprake van zelfstandigheid of is er sprake van een dienstbetrekking. Daarmee kunnen achteraf geen onzekerheden worden weggenomen. Met een zorgvuldige vastlegging en toetsing vooraf komt u echter wel sterker te staan. Neem daarbij niet alleen de invulling van de arbeidsrelatie in ogenschouw, maar probeer ook buiten de eigen opdracht een zo goed mogelijk beeld te vormen van de zelfstandigheid van de opdrachtnemer. Vraag bij twijfel om aanvullende informatie of neem contact op met uw adviseur.

Zorg voor de juiste ondersteuning

Met de door de Staatssecretaris genomen maatregelen hoopt deze wat meer rust en zekerheid te brengen tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers. De vraag is echter of dat voldoende gaat slagen. Duidelijk is wel dat er nog veel werk valt te doen aan de wet DBA en deze dus ook in 2017 nog volop in de aandacht en belangstelling zal staan.

Als u als opdrachtgever of als opdrachtnemer twijfelt over de te nemen stappen dan is het zaak dat uw adviseur u hierbij op juiste wijze ondersteunt. Company in Control today vult die rol graag voor uw in. Wilt u meer weten? Neem gerust contact met ons op.

Jeroen Goedbloed.

Comments are closed.